สารอาหารในมัทฉะมีอะไรบ้าง และร่างกายได้รับจริงแค่ไหน?

มัทฉะมีสารอาหารหลายชนิด ได้แก่ วิตามิน A, C, K แร่ธาตุ และสารต้านอนุมูลอิสระสูงกว่าชาเขียวทั่วไปอย่างมีนัยสำคัญ [2] แต่ปริมาณที่ร่างกายจะดูดซึมได้จริงนั้นขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ทั้งวิธีดื่ม สุขภาพลำไส้ และระดับสารอาหารพื้นฐานของแต่ละคน

มัทฉะคืออะไร — และทำไมจึงต่างจากชาเขียวธรรมดา

มัทฉะและชาเขียวมาจากต้นชาชนิดเดียวกัน (Camellia sinensis) แต่กระบวนการปลูกและผลิตต่างกันโดยสิ้นเชิง ชาเขียวทั่วไปปลูกกลางแดด เก็บใบ อบ แล้วชง — คุณได้รับสารที่ละลายน้ำออกมาเพียงบางส่วน ส่วนมัทฉะปลูกใต้ผ้าคลุมกันแสง 3–4 สัปดาห์ก่อนเก็บเกี่ยว แล้วบดใบทั้งใบจนเป็นผงละเอียด และดื่มทั้งผงนั้น

กระบวนการนี้คือเหตุผลที่ทำให้มัทฉะมีสารอาหารเข้มข้นกว่า: เมื่อดื่มมัทฉะ คุณได้รับสารอาหารจากใบชา 100% ไม่ใช่แค่สิ่งที่ละลายน้ำออกมา ขณะที่ชาเขียวทั่วไปให้สารอาหารที่ละลายน้ำได้เพียง 20–30% ของที่มีในใบ

Key finding: มัทฉะมีปริมาณ EGCG (สารต้านอนุมูลอิสระหลัก) สูงกว่าชาเขียวทั่วไปถึง 137 เท่า [1]

การคลุมกันแสงก่อนเก็บเกี่ยวยังกระตุ้นให้ต้นชาสร้าง chlorophyll (สารสีเขียว) และกรดอะมิโน L-Theanine (แอล-ธีอะนีน) สะสมมากขึ้น [2] ซึ่งเป็นที่มาของรสชาติขมนุ่ม สีเขียวเข้ม และคุณสมบัติพิเศษที่ทำให้มัทฉะแตกต่างจากชาชนิดอื่น

ข้อมูลจากสถาบัน HRDI Thailand ระบุว่าชาเขียวพร้อมดื่มในขวดที่คนไทยบริโภคทั่วไปมักผ่านกระบวนการที่ทำลายสารต้านอนุมูลอิสระไปมาก และมีน้ำตาลผสมสูง ต่างจากมัทฉะแท้อย่างมีนัยสำคัญ [10]

สารอาหารหลักในมัทฉะ: วิตามินและแร่ธาตุที่ควรรู้

งานวิจัยด้านองค์ประกอบทางโภชนาการของมัทฉะจาก PMC7231151 (2020) และ PMC11049459 (2024) ให้ข้อมูลที่ชัดเจนเกี่ยวกับสิ่งที่มีอยู่จริงในผงมัทฉะ 1 กรัม (ประมาณ 1 ช้อนชาขนาดเล็ก) [3][4]:

สารอาหาร	ปริมาณต่อ 1 กรัม	บทบาทหลักในร่างกาย
วิตามิน K	58 µg	การแข็งตัวของเลือด กระดูกแข็งแรง
วิตามิน A (beta-carotene)	~580 µg	การมองเห็น ระบบภูมิคุ้มกัน
วิตามิน C	~1 mg	สร้างคอลลาเจน ต้านอนุมูลอิสระ
แคลเซียม	4.2 mg	กระดูก ฟัน กล้ามเนื้อ
แมกนีเซียม	2.3 mg	ระบบประสาท การผลิตพลังงานเซลล์
โพแทสเซียม	27 mg	ควบคุมความดันโลหิต หัวใจ
ใยอาหาร	~56 g/100g	ระบบย่อยอาหาร จุลินทรีย์ในลำไส้
คาเฟอีน	~35–70 mg/แก้ว	กระตุ้นการตื่นตัว

สารอาหารที่โดดเด่นที่สุดคือวิตามิน K ซึ่งมีระดับสูงผิดปกติสำหรับเครื่องดื่ม — มีประโยชน์โดยเฉพาะสำหรับผู้ที่ต้องการเสริมวิตามิน K จากแหล่งธรรมชาติ

คำเตือน: ผู้ที่รับประทานยาต้านการแข็งตัวของเลือด เช่น warfarin หรือ aspirin ควรปรึกษาแพทย์ก่อนดื่มมัทฉะปริมาณมาก เนื่องจากวิตามิน K อาจส่งผลต่อการทำงานของยาได้ [4]

นอกจากนี้ มัทฉะมีคลอโรฟิลล์สูงกว่าชาเขียวทั่วไปมาก เนื่องจากการคลุมกันแสง คลอโรฟิลล์มีคุณสมบัติต้านอนุมูลอิสระและเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการดีท็อกซ์ตามธรรมชาติ แม้งานวิจัยในมนุษย์เกี่ยวกับประโยชน์โดยตรงยังต้องการข้อมูลเพิ่มเติม

EGCG และ L-Theanine: สารพิเศษที่ไม่มีในอาหารอื่น

สองสารนี้คือเหตุผลหลักที่นักวิจัยทั่วโลกสนใจมัทฉะมากกว่าชาชนิดอื่น และทำให้มัทฉะมีบทบาทที่แตกต่างจากเครื่องดื่มทั่วไป

EGCG — สารต้านอนุมูลอิสระที่พบมากที่สุดในมัทฉะ

EGCG (Epigallocatechin Gallate) คือ catechin (กลุ่มสารต้านอนุมูลอิสระ flavonoid) ที่มีปริมาณสูงสุดในมัทฉะ งานวิจัยจาก PMC12470402 (2025) ระบุว่า EGCG มีคุณสมบัติต้านการอักเสบ ต้านอนุมูลอิสระ และอาจช่วยลดความเสี่ยงโรคเรื้อรังบางชนิด เช่น โรคหัวใจและโรคเบาหวานชนิดที่ 2 [1]

งานวิจัยจากมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง (2025) ที่วิเคราะห์ระดับ EGCG ในผลิตภัณฑ์มัทฉะในตลาดไทย พบว่าปริมาณ EGCG แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญตามแหล่งผลิตและเกรด [8] — หมายความว่ามัทฉะราคาถูกอาจให้ EGCG น้อยกว่าที่คาดมาก

L-Theanine — กรดอะมิโนที่หายากในธรรมชาติ

L-Theanine (แอล-ธีอะนีน) เป็นกรดอะมิโนที่พบเกือบเฉพาะในใบชา มัทฉะ 1 แก้ว (80 ml) ให้ L-Theanine ประมาณ 36 mg [5] ซึ่งมากกว่าชาเขียวทั่วไปมาก เนื่องจากกระบวนการคลุมกันแสงที่บังคับให้ต้นชาสร้าง L-Theanine สะสมมากขึ้น

การศึกษา randomized controlled trial ในผู้ใหญ่สุขภาพดี 30 คน พบว่า L-Theanine ช่วยลดคะแนน State-Trait Anxiety (p = 0.006) และปรับปรุงคุณภาพการนอนหลับอย่างมีนัยสำคัญเมื่อเทียบกับกลุ่ม placebo [5]

Key finding: L-Theanine และคาเฟอีนในมัทฉะทำงานร่วมกัน — L-Theanine ชะลอการดูดซึมคาเฟอีน ให้พลังงานที่เพิ่มขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไป โดยไม่ทำให้ใจสั่นหรือกระวนกระวายเหมือนกาแฟ [6]

หลักฐานเรื่องการเพิ่มสมาธิจาก L-Theanine ยังคงพัฒนาอยู่ — systematic review ในปี 2025 สรุปว่า "promising but not completely conclusive" และจำเป็นต้องมีงานวิจัยในมนุษย์ระยะยาวเพิ่มเติม [9]

ดื่มมัทฉะทุกวัน ได้สารอาหารเพียงพอจริงไหม?

นี่คือคำถามที่หลายคนสงสัย แต่ไม่ค่อยได้รับคำตอบตรงๆ จากบทความทั่วไป

คำตอบ: มัทฉะเสริมสารอาหารได้จริง แต่ไม่ใช่ทั้งหมดที่ร่างกายต้องการ

วิตามิน K และ EGCG จากมัทฉะมีประโยชน์ต่อสุขภาพที่วัดได้จริง แต่ปริมาณวิตามิน C, B12, ธาตุเหล็ก และแร่ธาตุอื่นๆ ต่อแก้วยังน้อยเกินไปที่จะทดแทนอาหารหลากหลาย

ปัจจัยที่กำหนดว่าคุณได้สารอาหารจากมัทฉะมากแค่ไหน

ปัจจัย	ผลกระทบต่อการดูดซึม
ดื่มเปล่าหรือกับน้ำ	ดูดซึม EGCG ได้เต็มที่ — แนะนำน้ำร้อนไม่เกิน 80°C
ดื่มกับนม (matcha latte)	casein ในนมจับกับ catechin ก่อนดูดซึม [7] — EGCG ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ
สุขภาพลำไส้ดี	ดูดซึมสารอาหารได้เต็มประสิทธิภาพ
ลำไส้อักเสบหรือรั่ว	การดูดซึม catechin ลดลง แม้ดื่มมัทฉะคุณภาพสูง
เกรดของมัทฉะ	ceremonial grade มี EGCG สูงกว่า culinary grade [8]

คำเตือนสำคัญ: การดื่มมัทฉะกับนมสดอาจลดประโยชน์ด้านสารต้านอนุมูลอิสระลงอย่างมีนัยสำคัญ ถ้าต้องการได้ EGCG สูงสุด ดื่มมัทฉะเปล่าหรือกับนมพืชที่ไม่มีโปรตีน casein [7]

ปริมาณที่แนะนำโดยทั่วไปคือ 1–2 แก้วต่อวัน ให้ประโยชน์จาก EGCG และ L-Theanine โดยได้รับคาเฟอีนในระดับที่เหมาะสม ไม่ควรดื่มเกิน 5 แก้วต่อวันเพราะจะได้รับคาเฟอีนมากเกินไป ควรปรึกษาแพทย์หากมีโรคประจำตัว กำลังตั้งครรภ์ หรือให้นมบุตร

สัญญาณที่บ่งบอกว่าร่างกายอาจยังขาดวิตามิน

มัทฉะช่วยเสริมสารอาหารได้ดี แต่ไม่ใช่คำตอบว่าร่างกายคุณขาดสารอาหารจริงหรือไม่ สัญญาณเหล่านี้อาจบ่งชี้ว่าระดับวิตามินหรือแร่ธาตุในร่างกายต่ำกว่าเกณฑ์ปกติ:

อาการที่สังเกตได้	วิตามิน/แร่ธาตุที่อาจขาด
เหนื่อยล้าเรื้อรัง แม้นอนหลับพอ	B12, ธาตุเหล็ก, แมกนีเซียม, วิตามิน D
ผมร่วงมากผิดปกติ	สังกะสี (zinc), ไบโอติน, ธาตุเหล็ก
หมอกในสมอง (brain fog) สมาธิสั้นลง	วิตามิน D, แมกนีเซียม, โอเมก้า-3
กล้ามเนื้อตึงหรือเป็นตะคริวบ่อย	แคลเซียม, แมกนีเซียม, โพแทสเซียม
ผิวแห้ง ริมฝีปากแตก เล็บเปราะ	วิตามิน A, B2, ไบโอติน, ไขมันดี
ภูมิคุ้มกันต่ำ ป่วยบ่อยกว่าปกติ	วิตามิน D, C, สังกะสี
นอนไม่หลับ วิตกกังวลเรื้อรัง	แมกนีเซียม, วิตามิน B6

อาการเหล่านี้ไม่ใช่การวินิจฉัย — อาการเดียวกันเกิดได้จากหลายสาเหตุ การตรวจวัดระดับจริงในร่างกายเป็นวิธีเดียวที่แม่นยำ การกินอาหารเสริมแบบเดาโดยไม่รู้ระดับจริงอาจทำให้ได้รับบางอย่างมากเกินไปในขณะที่ยังขาดสิ่งที่ต้องการจริงๆ อยู่

รู้จริงด้วยการตรวจระดับสารอาหารที่ Thrive

หลายคนดูแลสุขภาพอย่างตั้งใจ — ดื่มมัทฉะทุกเช้า กินผักผลไม้ ออกกำลังกาย แต่ยังรู้สึกเหนื่อยล้า สมาธิไม่ดี หรือผมร่วง ปัญหามักไม่ได้อยู่ที่ความตั้งใจ แต่อยู่ที่ว่าร่างกายดูดซึมและใช้สารอาหารได้มากแค่ไหน

ที่ Thrive Wellness Center Bangkok เราใช้ OligoScan — เทคโนโลยีตรวจระดับแร่ธาตุ 20 ชนิดและโลหะหนัก 14 ชนิดในเนื้อเยื่อโดยไม่ต้องเจาะเลือด ผ่านการยิงแสงที่ฝ่ามือ ผลออกภายใน 20 นาที ให้ภาพที่ชัดเจนกว่าการตรวจเลือดทั่วไปในบางกรณี

ผลลัพธ์คือแผนวิตามินเฉพาะบุคคล ที่ออกแบบตามระดับจริงในร่างกายของคุณ — ไม่ใช่การสั่งวิตามินรวมแบบ one-size-fits-all ที่ไม่รู้ว่าได้ผลหรือไม่

สิ่งที่แพทย์ Thrive แนะนำ

"มัทฉะเป็นส่วนหนึ่งที่ดีมากในไลฟ์สไตล์สุขภาพ — EGCG และ L-Theanine มีงานวิจัยรองรับที่ชัดเจน แต่สิ่งที่เราพบบ่อยในคลินิกคือผู้ป่วยที่ดูแลตัวเองอย่างดี ดื่มมัทฉะทุกวัน กินอาหารสะอาด แต่ยังขาด magnesium หรือวิตามิน D เพราะสารเหล่านี้ไม่ได้มาจากมัทฉะเพียงอย่างเดียว จุดสำคัญคือรู้ระดับจริงก่อน แล้วเสริมสิ่งที่ขาดจริงๆ ไม่ใช่เดาจากอาการ"

— ทีมแพทย์ Functional Medicine, Thrive Wellness Center Bangkok

ทีม Thrive แนะนำให้ใช้มัทฉะเป็นส่วนเสริมของไลฟ์สไตล์สุขภาพ ควบคู่กับการตรวจระดับสารอาหารเป็นระยะ โดยเฉพาะในผู้ที่มีอาการเหนื่อยล้า brain fog หรือสัญญาณการขาดวิตามินที่พบบ่อยในคนกรุงเทพฯ วัย 30–50 ปี

---

References

[1] Ranjit, A., et al. (2025). Epigallocatechin-Gallate (EGCG): An Essential Molecule for Human Health and Well-Being. International Journal of Molecular Sciences, 26(18), 9253. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12470402/

[2] Kochman, J., Jakubczyk, K., Antoniewicz, J., Mruk, H., & Janda, K. (2021). Health Benefits and Chemical Composition of Matcha Green Tea: A Review. Molecules, 26(1), 85. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7796401/

[3] Jakubczyk, K., Kochman, J., Kwiatkowski, S., & Janda-Milczarek, K. (2020). Antioxidant Properties and Nutritional Composition of Matcha Green Tea. Foods, 9(4), 483. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7231151/

[4] Łuczaj, W., Gęgotek, A., & Skrzydlewska, E. (2024). Matcha Green Tea: Chemical Composition, Phenolic Acids, Caffeine and Fatty Acid Profile. Nutrients, 16(8). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC11049459/

[5] Hidese, S., Ogawa, S., Ota, M., Ishida, I., Yasukawa, Z., Ozeki, M., & Kunugi, H. (2019). Effects of L-Theanine Administration on Stress-Related Symptoms and Cognitive Functions in Healthy Adults: A Randomized Controlled Trial. Nutrients, 11(10), 2362. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6836118/

[6] Dodd, F. L., Kennedy, D. O., Riby, L. M., & Haskell-Ramsay, C. F. (2022). The Cognitive-Enhancing Outcomes of Caffeine and L-theanine: A Systematic Review. PMC, 8794723. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8794723/

[7] Kapoor, M. P., Sugita, M., Fukuzawa, Y., & Okubo, T. (2022). Catechin Bioavailability Following Consumption of a Green Tea Extract Confection Is Reduced in Obese Persons without Affecting Gut Microbial-Derived Valerolactones. PMC, 9774199. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9774199/

[8] Khokhar, S., et al. (2025). The Comparison of Epigallocatechin Gallate Levels in Matcha Powders in the Thai Market. Mae Fah Luang University Postgraduate Research. https://postgrads.mfu.ac.th/wp-content/uploads/2025/07/6652003252.pdf

[9] Nobre, A. C., et al. (2025). l-theanine: From tea leaf to trending supplement – does the science match the hype for brain health and relaxation? PMC, 12892352. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC12892352/

[10] สถาบันการจัดการความรู้ด้านสุขภาพ กรมสุขภาพจิต (HRDI). (2566). ชาเขียวไม่ใช่มัทฉะ: ความต่างที่คุณควรรู้ [Green Tea is Not Matcha: Differences You Should Know]. https://hkm.hrdi.or.th/Knowledge/detail/722

---